Powiat Inowrocław: Macewy są już zabezpieczone

To była zakrojona na duża skalę operacja o wielkim znaczeniu historycznym. Przez dwa dni kilkuosobowa ekipa demontowała, zbudowaną z fragmentów żydowskich nagrobków, kamienną opaskę przy III LO w Inowrocławiu.

Przygotowania trwały wiele miesięcy. Konieczne było oszacowanie kosztów, uzgodnienie zakresu prac, zawarcie stosownego porozumienia, poinformowanie Komisji Rabinicznej ds. Cmentarzy i Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Dzięki współpracy Starostwa Powiatowego w Inowrocławiu, Urzędu Marszałkowskiego Województwa Kujawsko-Pomorskiego w Toruniu oraz Muzeum im. Jana Kasprowicza z krajobrazu miasta usunięto chyba ostatnią pozostałość okupantów z czasów II wojny światowej.

- Dzisiejsza siedziba Liceum im. Królowej Jadwigi w czasach II wojny światowej była siedzibą Rejencji Inowrocławskiej najważniejszego organu okupacyjnej administracji na Kujawach. Plac przed budynkiem i opaska od strony wschodniej wyłożone zostały blisko 2000 płyt chodnikowych wyciętych z kamiennych macew żydowskich płyt nagrobnych. Teren dzisiejszego licealnego boiska w początku lat 40 był swoistym kamieniołomem, gdzie żydowscy niewolnicy przekuwali, przywiezione z dwóch inowrocławskich żydowskich cmentarzy, nagrobki swoich ojców, matek, przodków… Gruz nagrobny posłużył do utwardzenia dróg na zapleczu rejencji wyjaśnia dyrektor muzeum, Marcin Woźniak.

Od 2009 r., od momentu budowy hali Kujawianka” muzeum oraz starostwo są zaangażowane w ratowanie macew. W 2011 r. chodnik hańby” przed III LO został zlikwidowany.

Ostatnim akordem działań był demontaż macew tworzących opaskę. Przez dwa dni zajmowali się tym archeolodzy z Muzeum im. Jana Kasprowicza wspierani przez pracowników Zarządu Dróg Powiatowych. Zinwentaryzowane zostały kolejne płyty z nazwiskami dawnych inowrocławian.

- To zaskakujące, ale pozyskane z terenu szkoły macewy to najstarsze znane nagrobki mieszkańców naszego miasta! W ciągu dwóch październikowych dni wróciły cienie Sary i Abrahama Hirschów mieszkających przy Kościelnej, Bernarda Cohna z Kościuszki 14, Samuela Sisskinda mówi Marcin Woźniak.

Łącznie wydobyto 150 macew. Najstarsza pochodzi z XVII wieku, najmłodsza z roku 1926 r. Jedna z tablic posiada symbol dzbana” - dotyczy rodziny Levich.

- Naszą powinnością jest dbanie o dziedzictwo kulturowe. Tysiące macew, które wydobyliśmy 9 lat temu z placu przez szkołą i obecne powinny być w godny sposób zagospodarowane. Wyrażam przekonanie, że uda się to zrobić w porozumieniu ze stroną żydowską, że wesprze nasze działania. W tej sprawie prowadzimy rozmowy mówi Starosta Inowrocławski Wiesława Pawłowska.

Ludność żydowska w Inowrocławiu osiedlała się od końca XIV w. Najstarsza znana macewa pochodziła z 1591 r. W okresie XIX w. i początków XX w. to właśnie Żydzi byli najbogatszymi inowrocławianami. Krajobraz dzisiejszego miasta to w znacznym procencie efekt ich pracy. II wojna światowa zgładziła żydowskich mieszkańców Inowrocławia i zniszczyła ślady żydowskiej historii miasta synagogi, cmentarze, groby.

Pod opieką starostwa i muzeum znajduje się obecnie kilka tysięcy fragmentów nagrobków.

Artykuł ukazał się w Tygodniku Informacyjnym Powiatu, Miast i Gmin 9 października 2020 r.

Starostwo Powiatowe w Inowrocławiu,

inowroclaw.powiat.pl/contents/content/10/8076