Odkrycia z Batkowa na wystawie – od monet celtyckich po zabawki z XX wieku

W niewielkim oddziale muzeum pod Inowrocławiem pojawiły się przedmioty, które na pierwszy rzut oka są tylko kawałkami metalu, a w rzeczywistości otwierają ślad po życiu sprzed wieków. W Domu Rodziny Jana Kasprowicza w Szymborzu ułożono je tak, żeby można było zobaczyć ciągłość osadnictwa i pytać o ochronę tych miejsc. Ekspozycja pokazuje, jak różnorodne informacje kryją zwykłe znaleziska i że to dopiero początek opowieści o Batkowie.

• Wystawa Okruchy przeszłości w Domu Rodziny Jana Kasprowicza pokazuje materiał z badań
• Znaki osadnictwa z Batkowa – hipotezy o osadzie kultury przeworskiej i dalsze potrzeby badań

Wystawa Okruchy przeszłości w Domu Rodziny Jana Kasprowicza pokazuje materiał z badań

W Domu Rodziny Jana Kasprowicza — oddziale Muzeum im. Jana Kasprowicza — otwarto ekspozycję przygotowaną na podstawie I sezonu badań powierzchniowych z 2025 r. Prezentowane są tam przedmioty znalezione w pobliskim Batkowie: drobne metalowe elementy, monety i przedmioty codziennego użytku, które razem tworzą opowieść o długim wykorzystaniu tego terenu.

“Podnosząc coś z ziemi nigdy nie mamy pewności czy jest to zabytek mogący przynieść istotną informację”
— Elżbieta Jarzęcka

Kuratorzy i badacze podkreślają, że większość obiektów z badań została wystawiona publicznie po wstępnym opracowaniu materiału. Wśród eksponatów są zarówno ślady osadnictwa sprzed ponad dwóch tysięcy lat, jak i przedmioty z XIX–XX wieku, które pomagają odczytać bardziej współczesne warstwy historii.

Znaki osadnictwa z Batkowa – hipotezy o osadzie kultury przeworskiej i dalsze potrzeby badań

W przedstawionych analizach badacze stawiają pierwsze hipotezy na temat charakteru osadnictwa. Jak wyjaśnia Elżbieta Jarzęcka, najważniejsza z nich wiąże się z identyfikacją osady ludności kultury przeworskiej funkcjonującej w regionie Doliny Noteci w okresie przedrzymskim i wpływów rzymskich.

“Najważniejszą z nich jest identyfikacja osady ludności kultury przeworskiej”
— Elżbieta Jarzęcka

Z wystawy wynika, że materiał archeologiczny obejmuje szerokie ramy chronologiczne — od wpływów rzymskich (II w. p.n.e. – IV w. n.e.) przez średniowiecze do czasów nowożytnych. Badacze zaznaczają jednak, że pełne zrozumienie historii Batkowa wymaga dalszych analiz i powiększenia obszaru badań.

Wystawa pokazuje przykłady znalezisk, które pomagają datować i interpretować przeszłość:

• złote monety sugerujące kontakty lub obecność dawnych kręgów handlowych, być może związanych z osadą o dłuższych tradycjach;
• ołowiane zabawki z początku XX wieku jako ślad codziennego życia mieszkańców;
• łuski powiązane z Powstaniem Wielkopolskim i inne elementy nowszych wydarzeń.

Badania zostały współfinansowane z budżetu Wojewody Kujawsko-Pomorskiego za pośrednictwem Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Wystawa będzie czynna do 28 czerwca.

Mimo niewielkich rozmiarów niektórych znalezisk, ich wartość naukowa i edukacyjna jest wyraźna — pozwalają na konfrontację hipotez, planowanie dalszych badań i przypominają o potrzebie ochrony archeologicznych warstw terenu. Dla mieszkańców regionu ekspozycja to okazja, by zobaczyć, jak drobne przedmioty łączą się w opowieść o tysiącach lat obecności ludzi w tym zakątku Kujaw i skłaniają do dyskusji o przyszłości badań i zachowania tego dziedzictwa.

na podstawie: Powiat Inowrocławski.