Pomnik bitwy pod Mątwami odsłonięty. Upamiętnia bratobójczą tragedię

Na skwerze pojawił się obelisk przypominający o jednej z najbardziej bolesnych kart polskiej historii. W Inowrocławiu podczas uroczystości odtworzono symboliczne sceny dawnego pogrzebu szlacheckiego, a rekonstruktor wcielający się w zmarłego upadł pod pomnikiem. Wydarzenie miało przypomnieć nie tylko przebieg bitwy pod Mątwami, lecz także cenę politycznego konfliktu, który doprowadził do śmierci tysięcy Polaków.

Uroczystości rozpoczęły się mszą świętą w kościele pw. Opatrzności Bożej. Później kilkuset uczestników przeszło na skwer, gdzie w ostatnich dniach ustawiono obelisk. Wśród uczestników pochodu znaleźli się rekonstruktorzy z Chorągwi Husarskiej Województwa Pomorskiego, Panteonu Husarii w Opaleniu oraz Chorągwi Wojska Staropolskiego Ziemi Lubelskiej.

Bitwa pod Mątwami rozegrała się w 1666 roku podczas wojny domowej między wojskami królewskimi Jana II Kazimierza a rokoszanami dowodzonymi przez hetmana polnego koronnego Jerzego Sebastiana Lubomirskiego. Starcie zakończyło się rozbiciem sił królewskich. Po bitwie rokoszanie zamordowali jeńców, czyli własnych rodaków. Według informacji przedstawionych podczas uroczystości zginęło około 4 tysięcy Polaków.

• Staropolski obrzęd przypomniał dramat spod Mątw
• Dwie formy pomnika mają przypominać o narodowej ranie

Staropolski obrzęd przypomniał dramat spod Mątw

Przed odsłonięciem pomnika uczestnicy obejrzeli widowisko nawiązujące do dawnej ceremonii pogrzebowej nazywanej „pompa funebris”. W czasach Rzeczypospolitej taki barokowy spektakl organizowano podczas pogrzebów osób wysoko postawionych. Prezentowano wówczas broń i herb zmarłego, a złamanie szabli oznaczało zakończenie jego ziemskiego życia.

W widowisku pojawił się archimimus – osoba odgrywająca zmarłego. Rekonstruktor na koniu zeskoczył w pobliżu pomnika, a po wypowiedzeniu słowa „Salvator!” upadł. Następnie jego ciało przeniesiono na wóz i przykryto chorągwią.

W scenariuszu znalazły się także symboliczne gesty nawiązujące do śmierci i rozpadu państwa:

• łamanie kopii,
• łamanie szabli,
• niszczenie orła.

Obrzęd nie przedstawiał wyłącznie przebiegu bitwy. Przypominał również o skutkach konfliktu, w którym spór polityczny przerodził się w walkę między obywatelami tego samego państwa. Dzięki temu obelisk na skwerze otrzymał nie tylko historyczny kontekst, ale także wymowę ostrzegającą przed konsekwencjami wewnętrznych podziałów.

Dwie formy pomnika mają przypominać o narodowej ranie

Pomnik odsłonili starosta inowrocławski Wiesława Pawłowska i prezydent Inowrocławia Arkadiusz Fajok. Wcześniej historyczne tło wydarzeń przedstawił Maciej Basiński, członek Zarządu Powiatu Inowrocławskiego i historyk. O założeniach artystycznych opowiedział twórca obelisku Andrzej Prokopiuk.

Nie odsłaniamy tylko pomnika. Odsłaniamy pytanie, które historia postawiła każdemu z nas.

Autor wyjaśniał, że nie chciał tworzyć dosłownego przedstawienia bitwy. Dwie monumentalne formy, biała i czerwona, odnoszą się do barw polskiej flagi i wyrastają ze wspólnego fundamentu. Ich zestawienie ma symbolizować ranę pozostawioną w pamięci narodu po bratobójczym starciu.

Nie chciałem wyrzeźbić bitwy. Chciałem wyrzeźbić ranę, którą ta bitwa pozostawiła w pamięci narodu.

W uroczystości uczestniczyli również przedstawiciele władz powiatowych i miejskich, radni, duchowni, reprezentanci służb mundurowych, związków zawodowych, firm oraz instytucji działających na terenie powiatu. Obecni byli między innymi przewodniczący Rady Powiatu Marek Knop, wicestarosta Henryk Procek, członek Zarządu Powiatu Wojciech Gerus oraz przewodnicząca Rady Miejskiej Ewa Podogrodzka.

Organizatorami wydarzenia były Powiat Inowrocławski i Muzeum im. Jana Kasprowicza. Współorganizatorem zostało Miasto Inowrocław. Przy organizacji pomogli sponsorzy: Ino Bank, Qemetica, Transpol, PHU Polak i D-Energia.

na podstawie: Powiat Inowrocławski.